بررسی کتاب «دستور زبان فارسی پنج استاد» در نشست ملی

کتاب «دستور زبان فارسی پنج استاد» به‌عنوان یکی از آثار مهم در تاریخ آموزش و تدوین قواعد زبان فارسی، در پنجاه‌وهفتمین نشست «صد کتاب ماندگار قرن» در کتابخانه ملی ایران بررسی خواهد شد. این نشست که در تاریخ ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود، به تحلیل جایگاه این اثر و تأثیر آن بر آموزش زبان فارسی اختصاص دارد. در این نشست، فرهاد قربان‌زاده و مونا ولی‌پور به عنوان سخنرانان، و هومن یوسفدهی به‌عنوان دبیر، به بحث و تبادل نظر خواهند پرداخت.

کتاب «دستور زبان فارسی پنج استاد» نتیجه همکاری پنج تن از برجسته‌ترین زبان‌شناسان و ادیبان ایرانی است: جلال‌الدین همایی، عبدالعظیم قریب، رشید یاسمی، بدیع‌الزمان فروزانفر و محمدتقی بهار. این اثر نه‌تنها به‌عنوان یک متن آموزشی، بلکه به‌عنوان نماینده‌ای از تلاش جمعی برای سامان‌دهی و آموزش قواعد زبان فارسی به شمار می‌آید. هر یک از نویسندگان با تخصص‌های خاص خود، به غنای علمی و ادبی این اثر افزوده‌اند.

عبدالعظیم قریب، به‌عنوان یکی از پیشگامان آموزش نوین زبان فارسی، در سامان‌دهی قواعد زبانی نقشی اساسی ایفا کرده است. جلال‌الدین همایی با تسلط بر متون کلاسیک و تاریخ ادبیات، نگاهی تاریخی و ادبی به مباحث زبان و دستور ارائه کرده است. رشید یاسمی، با فعالیت‌های خود در حوزه‌های تاریخ و پژوهش ادبی، پیوندی میان مباحث دستوری و ادبیات برقرار کرده است. همچنین، بدیع‌الزمان فروزانفر با روش‌های دقیق تحقیق و تسلط بر متون کهن، اعتبار علمی کتاب را افزایش داده است.

این کتاب در زمانی منتشر شد که نیاز به یک نظام آموزشی منسجم و روشن برای زبان فارسی احساس می‌شد. با توجه به اینکه مباحث دستور زبان فارسی در گذشته به‌صورت پراکنده مطرح می‌شد، «دستور زبان فارسی پنج استاد» این مباحث را به‌صورت منظم و قابل آموزش ارائه کرده است. این اثر به‌عنوان پلی میان دانش ادبی کلاسیک و آموزش قاعده‌مند زبان فارسی عمل می‌کند و به‌ویژه در شرایطی که تحولاتی در نگرش به آموزش زبان فارسی رخ داده، همچنان به‌عنوان منبعی کلاسیک و معتبر در این حوزه باقی مانده است.

این برای مخاطبِ حرفه‌ای یعنی چه؟ مخاطبان حرفه‌ای در حوزه زبان‌شناسی و آموزش زبان می‌توانند از این نشست و بررسی اثر بهره‌برداری کنند تا با تاریخچه و تحولات آموزش زبان فارسی آشنا شوند و به تحلیل‌های جدیدی در این زمینه دست یابند. همچنین، شناخت عمیق‌تری از تأثیر این اثر بر روی نسل‌های مختلف زبان‌آموزان و پژوهشگران خواهند داشت.