نگرانی از زوال گویش همدانی و هویت فرهنگی

این روزها گویش همدانی در حال فراموشی و زوال است و این وضعیت نگران‌کننده‌ای برای هویت فرهنگی و زبانی این منطقه به شمار می‌آید. با گسترش زبان معیار و تغییرات اجتماعی، نسل‌های جدید کمتر به گویش‌های محلی توجه دارند و این موضوع به تدریج موجب از دست رفتن واژه‌ها و اصطلاحات قدیمی می‌شود. به‌ویژه در همدان، واژه‌هایی که زمانی در محاورات روزمره رایج بودند، اکنون به فراموشی سپرده شده‌اند و این روند، هویت بومی و فرهنگی این شهر را تهدید می‌کند.

بر اساس اظهارات کارشناسان، گویش همدانی در معرض خطر جدی قرار دارد و در صورت عدم توجه به حفظ آن، ممکن است به انقراض نزدیک شود. یکی از دلایل اصلی این وضعیت، نگرش اجتماعی و پرستیژ مرتبط با استفاده از گویش‌های محلی است. بسیاری از افراد بر این باورند که صحبت کردن به گویش محلی از جایگاه اجتماعی آن‌ها می‌کاهد و به همین دلیل از آن دوری می‌کنند. این در حالی است که حذف یک گویش به معنای از دست دادن بخشی از هویت و میراث فرهنگی یک جامعه است.

حفظ گویش همدانی نیازمند تلاش‌های جدی در راستای انتقال آن از نسلی به نسل دیگر است. به گفته‌ی اعضای هیئت علمی و کنشگران فرهنگی، ثبت واژگان و اشعار این گویش می‌تواند به حفظ هویت فرهنگی و زبانی کمک کند. کتاب‌هایی مانند «دالان» که به ثبت و حفظ گویش همدانی پرداخته‌اند، نمونه‌ای از این اقدامات مؤثر هستند.

همچنین، فضای مجازی می‌تواند هم فرصت و هم تهدیدی برای گویش‌های محلی باشد. تولید محتوا به زبان همدانی در این فضا می‌تواند به معرفی و حفظ آن کمک کند، اما استفاده نادرست از این گویش برای مزاح و تمسخر، تهدیدی جدی به شمار می‌آید.

این برای مخاطبِ حرفه‌ای یعنی چه؟ حفاظت از گویش‌های محلی نیازمند توجه و همکاری تمامی اقشار جامعه است. به‌ویژه برای مترجمان و زبان‌شناسان، این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا حفظ و ترویج گویش‌های محلی نه‌تنها به غنای زبان فارسی کمک می‌کند، بلکه به حفظ هویت فرهنگی و تاریخی مناطق مختلف نیز می‌انجامد.