ترجمه شاهنامه به ارمنی؛ پیوندی فرهنگی میان ایران و ارمنستان

با تکمیل پروژه ترجمه شاهنامه به زبان ارمنی، تحولی قابل توجه در روابط فرهنگی ایران و ارمنستان رقم خورده است. این پروژه که به مدت سه سال به طول انجامید، به عنوان یک پل ارتباطی میان دو ملت، اهمیت ویژه‌ای دارد. ترجمه نثر شاهنامه توسط گورگ آساتوریان، با مقدمه‌ای از گارنیک آساتوریان، نه تنها به انتقال ادبیات فردوسی کمک کرده، بلکه به نسل جوان ارمنی این امکان را می‌دهد که با ریشه‌های فرهنگی مشترک خود آشنا شوند.

توجه به این نکته که ترجمه به صورت نثر انجام شده، نشان‌دهنده تلاش برای درک بهتر و ملموس‌تر داستان‌ها و حکمت‌های فردوسی است. هدف اصلی این ترجمه، تسهیل دسترسی به محتوای ادبی برای خوانندگان ارمنی و آشنایی آنان با غنای فرهنگی ایران است. به گفته محمد اسدی موحد، رایزن فرهنگی ایران در ارمنستان، این اقدام به معنای ایجاد یک بستر فرهنگی جامع است که در آن ادبیات، شعر و حکمت ایران به صورت علمی و هنری تدریس می‌شود.

آمارهای جدید از وضعیت آموزش زبان فارسی در ارمنستان نیز بسیار امیدوارکننده است. با حضور ۵۰۰۰ فارسی‌آموز و فعالیت در ۲۰ مدرسه، می‌توان به وضوح تغییرات فرهنگی و آموزشی در این کشور را مشاهده کرد. وجود ۲۲ معلم ارمنی فارسی‌دان نشان می‌دهد که زبان فارسی به یک زبان آشنا و مورد علاقه در نظام آموزشی ارمنستان تبدیل شده است. این تغییرات به معنای یک رنسانس فرهنگی در جامعه ارمنستان است، جایی که زبان و فرهنگ ایران به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از تحصیلات نخبگانی پذیرفته شده است.

چشم‌انداز آینده فعالیت‌های فرهنگی در ارمنستان نیز نشان‌دهنده عزم جدی برای تقویت این پیوندهای فرهنگی است. هدف ادامه‌دار این تلاش‌ها، تبدیل ارمنستان به قطبی برای ایران‌شناسی است که در آن، نه تنها زبان، بلکه فرهنگ و ادبیات ایران نیز مورد توجه قرار گیرد. این رویکرد می‌تواند به تداوم و گسترش روابط فرهنگی میان دو ملت کمک کند و نسل‌های آینده را به شناخت عمیق‌تری از میراث مشترک فرهنگی هدایت کند.

این برای مخاطبِ حرفه‌ای یعنی چه؟ مترجمان و زبان‌شناسان باید به این تحولات توجه کنند و از فرصت‌های جدید برای آموزش و ترویج زبان فارسی در کشورهای همسایه بهره‌برداری نمایند. همچنین، ناشران می‌توانند با انتشار آثار ادبی ترجمه‌شده و ترویج فرهنگ ایرانی، به گسترش روابط فرهنگی کمک کنند.